Tuesday, September 06, 2005
Jeanne Calment werd 122 jaar en 164 dagen oud
Ze stierf in 1997.
In het tijdschrift Nature van 11 maart 2004 staat een artikel over oud worden. Men vraagt zich af waarom in de geïndustrialiseerde wereld de mensen steeds ouder worden en er steeds minder kinderen sterven tijdens en vlak na de geboorte. Deels is dat te verklaren door betere medische voorzieningen speciaal wat kindersterfte betreft, maar dat is natuurlijk ook van belang bij het ouder worden. Zo werd de Japanse vrouw in 1960 nog maar gemiddeld 60 jaren, terwijl ze in 2000 al gemiddeld 85 haalt. Voor de USA zijn deze cijfers respectievelijk 75 en 80. In Rusland zien we het tegengestelde namelijk in 1970 bijna 75 en in 2000 bijna 73. Dit is te verklaren doordat na de val van het communisme de toestand in Rusland een tijd lang slechter werd. Mannen blijven gemiddeld achter bij de vrouwen. Genetisch wordt dat op ongeveer een jaar geschat en door het meer risico nemen en meer ongelukken maken, meer drinken en roken komen daar nog eens een jaar of vijf bij.
Men komt er echter steeds meer achter dat genetische aanleg een grotere rol speelt dan men dacht.
Tijdens de evolutie van de mens was een heftige reactie op ontstekingen gunstig. Trauma's tijdens vechten en de jacht waren primaire doodsoorzaken. Er ontstond zo een selectie voor sterk werkende immuniteits reacties, omdat de mensen met een sterk reagerend immuniteits-apparaat de meeste kans hadden te overleven en zich voort te planten. Het was immers een voordeel als het lichaam goed tegen ontstekingen reageerde, omdat dit het genezen van wonden sterk bevorderde. Tijdens de reactie van van het immuniteits-apparaat ontstaan echter ook stoffen, die op den duur zeer nadelig zijn en een slechte invloed hebben op de kwaliteit van de bloedvaten. Bekend zijn de stoffen C reactive protein en homocysteine. Dat was tijdens de twee miljoen jaren dat de mens zich ontwikkelde tot de moderne homo sapiëns geen groot bezwaar, want hij werd zelden ouder dan 30 jaren. Tegenwoordig is het van groot belang, de kwaliteit van de bloedvaten tot op hoge leeftijd gezond te houden, omdat dan veel narigheid, zoals hartinfarcten, TIA's, herseninfarcten en hersenbloedingen kan worden voorkomen. Vooral de bloedvaten in de hersenen spelen een belangrijke rol bij het goed functioneren van oudere mensen. Geheugen verlies, dementeren en beroertes, waardoor men soms zwaar gehandicapt verder moet, zijn zaken die op de eerste plaats met de kwaliteit van de bloedvaten te maken hebben. Onderzoekers van de universiteit van Bologna toonden aan dat genen, die de blauwdruk dragen van enzymen die bij ontstekingen remmend werken ( Ontstekings remmende cytokines) bij mensen boven de leeftijd van 100 juist dikwijls worden aangetroffen. Er zijn echter ook ontstekings bevorderende cytokines, en de genen daarvan ziet men vaker bij mensen met ouderdomskwalen zoals Alzheimer, en spierzwakte (sarcopenia). Het toepassen van middelen, die gunstig werken op de kwaliteit van de bloedvaten zoals aspirine, foliumzuur anticholesterol middelen (statines) en eventueel bloeddruk verlagende geneesmiddelen kunnen veel narigheid voorkomen.
De gedachte dat het nemen van die middelen niet natuurlijk is, als men verder niets mankeert, klopt slechts ten dele. Het feit dat men oud is, is evolutionair gezien een abnormaliteit en dat vereist nu eenmaal ook daarop adequaat reagerende correcties. Professor Rudi Westendorp van de universiteit in Leiden meent dat de studie om ouderdomskwalen te genezen moet veranderen in onderzoek hoe ouderdomsziektes kunnen worden voorkomen. Onderzoek naar genen, die bij families, waar de mensen gezond oud worden , meer aanwezig zijn dan normaal en naar de genen, die minder bij deze families aanwezig zijn lijkt aangewezen voor de toekomst. Afhankelijk van het individuele genoom ( zie dagboek 19 augustus) van iemand zal men dan in de toekomst, gerichte maatregelen kunnen nemen om te proberen gezond oud te worden.
Allison Abott
Growing old gracefully
Nature 11 March 2004
